Marka tescil belgesi alındıktan sonra yapılacak iş, belgeyi saklamakla sınırlı değildir. Markanın tescil kapsamıyla uyumlu kullanımı, kullanımın belgelenmesi, yeni ürün ve logo kararlarının değerlendirilmesi, lisansların yönetilmesi ve sicil bilgilerinin güncel tutulması gerekir.
Bu rehber tescil sonrası günlük yönetim içindir. Henüz belge alınmadıysa son aşama işlemlerini tamamlayın; belgedeki hak sahibi ve kapsamı sicille karşılaştırın.
Kullanımı belgeleyebilecek bir arşiv oluşturun
Türkiye'de tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı sebep olmadan ilgili mal veya hizmetlerde ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilen marka iptal yaptırımıyla karşılaşabilir. Kullanımın değerlendirilmesi somut delillere dayanır. SMK m.9 ve 26 bu çerçeveyi düzenler.
Her mal veya hizmet grubu için ticari kullanımın tarihini, yerini ve niteliğini gösterebilen kayıtları koruyun. Faturalar, ürün ambalajları, kataloglar, hizmet sözleşmeleri ve tarihli tanıtım kayıtları birlikte anlam kazanabilir. Tek bir sosyal medya paylaşımının bütün kapsam için yeterli olacağı varsayılmamalıdır.
Arşive belge eklerken hangi marka sürümüne ve hangi ürün veya hizmete ilişkin olduğunu yazın. Gereksiz kişisel verileri çoğaltmak yerine, ihtiyaç hâlinde doğrulanabilecek düzenli bir kayıt sistemi kurun.
İşletmedeki değişiklikleri sicille karşılaştırın
Tablonun tamamı için yana kaydırın →
| İşletmedeki gelişme | İncelenecek soru | Yapılabilecek hazırlık |
|---|---|---|
| Yeni ürün çıkarılması | Mevcut kapsam ürünü içeriyor mu? | Ürün listesi ve sicil kapsamı karşılaştırması |
| Logonun yenilenmesi | Yeni kullanımın mevcut markayla ilişkisi nedir? | Eski ve yeni örneğin birlikte değerlendirilmesi |
| Bayi veya işletmeciye kullanım izni | Yetkinin sınırları açık mı? | Lisans ve kullanım koşullarının düzenlenmesi |
| Şirketin başka adrese taşınması | Sicilde iletişim bilgisi güncel mi? | İlgili sicil güncellemesi |
| Markanın başka şirkete geçmesi | Mülkiyet değişikliğinin dayanağı var mı? | Devir belgeleri ve sicil işlemi |
| Yabancı pazara giriş | Hedef ülkede koruma var mı? | Ülke bazında araştırma ve başvuru planı |
Yeni ürünün mevcut sınıfla aynı numaraya yakın görünmesi yeterli değildir; mal ve hizmet metninin kendisi okunmalıdır. Kapsam değerlendirmesi için sınıf rehberinden yararlanabilirsiniz.
Logo ve kullanım kararlarını birlikte değerlendirin
Markanın ayırt edici karakterini değiştirmeyen farklı unsurlarla kullanımı kanunda kullanım sayılabilen hâller arasındadır. Ancak her yeniden tasarımın bu sınırda kaldığı söylenemez. SMK m.9/2 bakımından kullanılan sürüm ile tescilli örnek karşılaştırılmalıdır.
Örneğin varsayımsal bir işletme yalnızca küçük bir yerleşim düzenlemesi yaparken, başka bir işletme ana sözcüğü ve şekli birlikte değiştirmiş olabilir. İki durum için aynı sonuç verilmez. Büyük ambalaj baskısından önce yeni başvuru gerekip gerekmediğini değerlendirmek yararlıdır.
Lisans, bayi ve şirket kayıtlarını güncel tutun
Marka sahibinin izniyle kullanım, kanundaki koşullarla marka sahibinin kullanımı sayılır. Bununla birlikte kimin, hangi kapsamda ve ne süreyle kullanabildiğini gösteren sözleşme düzeni kurulmalıdır. Lisansın mülkiyet devri olmadığı unutulmamalıdır. SMK m.9/3 ve 24 bu ayrımı destekler.
Hak gerçekten başka kişiye geçiyorsa devir rehberini, yalnızca adres değişiyorsa adres güncelleme rehberini izleyin. Eski bir sözleşmedeki şirket adı ile güncel sicil sahibinin farklı görünmesi açıklığa kavuşturulmalıdır.
İşletme için düzenli kontrol listesi
- Kullanılan marka sürümlerini tescil örnekleriyle karşılaştırın.
- Yeni ürün ve hizmetleri kapsam listesine karşı kontrol edin.
- Kullanım kayıtlarının dönem ve ürün bağlantısını tamamlayın.
- Lisansların süresini ve kullanım sınırlarını gözden geçirin.
- Bildirim ve yenilemeden sorumlu kişiyi güncel tutun.
- Şüpheli üçüncü kişi kullanımlarını tarih ve kaynakla kaydedin.
İzleme sonucunda görülen benzerlik otomatik ihlal değildir. Hak kapsamı, kullanım biçimi ve diğer koşullar değerlendirilmeden kesin suçlama yapılmamalıdır. Yeni işlemler için bütçeyi ücret rehberindeki kalemlere göre ayırın.
Sık sorulan sorular
Markayı bayi kullanıyorsa benim kullanımım sayılır mı?
Marka sahibinin izniyle kullanım kanunda dikkate alınır. İzin ilişkisi ve fiili kullanımın niteliği belgelenebilmelidir.
Yenileme yapmak kullanmama sorununu çözer mi?
Hayır. Yenileme ile ciddi kullanım ayrı konulardır. Süreyi uzatmak geçmiş kullanım eksikliğini kendiliğinden gidermez.
Her logo değişikliğinde yeni başvuru şart mı?
Değişikliğin niteliğine bağlıdır. Yeni sürümün mevcut tescille ve ayırt edici karakterle ilişkisi incelenmeden kesin cevap verilmez.
Başka birinin markama benzer ad kullanması hakkımı otomatik sona erdirir mi?
Hayır. Üçüncü kişinin kullanımı tek başına sicildeki hakkı sona erdirmez. Ancak izleme, delil toplama ve uygun hukuki yolun zamanında değerlendirilmesi önemlidir.