Marka tescil edilmemişse tescile dayalı haklardan aynı şekilde yararlanılamaz; ancak bu durum her olayda hiçbir hakkın bulunmadığı anlamına gelmez. Önceki kullanımdan doğan haklar ve diğer hukuki dayanaklar somut koşullarla değerlendirilebilir. Tescilsiz olmak, başkasının önceki hakkını ihlal eden kullanımı da serbest hale getirmez.
6769 sayılı Kanunun 7. maddesi tescile dayalı marka korumasını, 6/3. maddesi ise başvurudan önce hak elde edilmiş tescilsiz işaretlerin itiraz bakımından önemini düzenler. Bu iki kural birlikte okunmalıdır. Resmî kanun metni
Asıl risk nerede ortaya çıkar?
İşletme uzun süredir aynı adı kullanmış olabilir; fakat ne zamandan beri, hangi ürünlerde ve kimin adına kullanıldığını gösteren kayıtları dağınık olabilir. Bir uyuşmazlıkta yalnızca “adı önce ben buldum” demek yerine önceki kullanımın kapsamını açıklamak gerekir. Tescilli kaydın yokluğu bu ispat tartışmasını daha önemli hale getirebilir.
Diğer risk, isim araştırılmadan yapılan yatırımlardır. Ambalaj, tabela ve reklama harcanan emek; önceki benzer bir hak ortaya çıktığında adın kullanılabilirliğini tek başına sağlamaz. Tescil başvurusu düşünülürken de geçmiş harcamanın olumlu karar garantisi olmadığı bilinmelidir.
Tablonun tamamı için yana kaydırın →
| Durum | İncelenecek mesele | Saklanacak kayıt |
|---|---|---|
| Uzun süredir kullanılan ad | Önceki kullanımın zamanı ve kapsamı | Tarihli fatura, katalog, sözleşme |
| Yeni açılan işletme | Önceki başvuru ve kullanım riskleri | Araştırma ve faaliyet listesi |
| Başkası adına kayıt görüldü | Kayıtla gerçek kullanım ilişkisi | Sicil bilgisi ve karşılaştırmalı deliller |
| Yurtdışına açılma | İlgili ülkedeki koruma durumu | Hedef ülke ve ürün planı |
İki varsayımsal işletmenin durumu
İlk işletme bir adı yıllardır ürün ambalajında kullanır ve tarihli ticari kayıtlarını saklar. İkincisi aynı sözcüğü yalnızca bir sosyal medya hesabına yazmış, henüz ürün sunmamıştır. Bu iki kullanımın aynı hak sonucunu doğurduğu varsayılamaz. İşaretin ticarette nasıl kullanıldığı ve hangi hakkın oluştuğu ayrıca incelenir.
Bu örnek ilk işletmenin mutlaka kazanacağını veya ikincisinin hiçbir hak ileri süremeyeceğini söylemez. Ama delil dosyasının neden gerekli olduğunu açıklar. Başkasının kaydıyla karşılaşınca kendiliğinden hesabı kapatmak, suçlayıcı mesaj göndermek veya kaydı yok saymak yerine önce dosyayı değerlendirin.
Bugün hazırlanabilecek kullanım dosyası
- İşaretin ilk ve sonraki kullanım örnekleri.
- Tarihi anlaşılabilen faturalar, teklifler ve kataloglar.
- Ambalaj, tabela ve internet sayfası kayıtları.
- Hangi ürün veya hizmette kullanıldığını gösteren bilgiler.
- Kurucu, şirket, bayi veya üretici arasındaki sözleşmeler.
- Bilinen başvuru ve tescil numaraları.
Dosyada tarihlerle marka görünümünü eşleştirin. Şirket kurulmadan önce kurucunun yaptığı kullanım ile daha sonraki şirket kullanımını aynı kayıt gibi göstermeyin. Belgeleri değiştirmeden saklayın; eksik bağlantıları görüşme sırasında açıkça belirtin.
Tescil neyi değiştirir, neyi garanti etmez?
Tescil, belirli işaret ve kapsam için sicile dayalı hak sağlar. Bununla birlikte taklitleri kendiliğinden ortadan kaldıran, kaliteyi onaylayan veya satış başarısını garanti eden bir mekanizma değildir. WIPO marka açıklaması, hakların ülkeler ve tescil sistemleriyle ilişkisini açıklar; Türkiye tescili otomatik dünya çapında koruma değildir.
Başlangıç için marka araştırması yapın ve başvuru hazırlığını somutlaştırın. Karşılaştığınız kullanım bir taklit şüphesi taşıyorsa delil hazırlığı rehberini inceleyin. Belgelerle iletişim kurulması, soyut bir isim sorusundan daha açıklayıcıdır.
Sık sorulan sorular
Tescilsiz marka kullanmak her durumda yasak mıdır?
Böyle bir genel sonuç çıkarılamaz. Önceki haklar, kullanım biçimi ve faaliyetin diğer koşulları değerlendirilir. Marka tescili ile işyeri veya sektörel faaliyet izinleri de farklı konulardır.
Adı önce ben bulduysam başkasının başvurusunu engeller miyim?
İsmi düşünmüş olmakla ticari kullanım sonucu hak elde etmek aynı değildir. Önceki hakkın varlığı, kapsamı ve delilleri incelenmeden kesin sonuç verilemez.
Sonradan başvuru yapmak geçmişteki bütün sorunları çözer mi?
Hayır. Yeni başvuru önceki hakları ortadan kaldırmaz ve geçmiş kullanım tartışmalarını otomatik çözmez. Araştırma ile mevcut kullanım dosyası birlikte değerlendirilmelidir.