Marka tescili için mutlaka şirket sahibi olmanız gerekmez. Başvuru hakkı koşullarını taşıyan gerçek kişiler de kendi adlarına marka başvurusu yapabilir. “Kişisel marka” ise ayrı bir tescil sistemi değildir: başvuru, seçilen işaret ve mal veya hizmetler için olağan marka kurallarıyla incelenir. 6769 sayılı Kanun’un 3, 4 ve 160. maddeleri kişi, işaret ve işlem yetkisi bakımından çerçeveyi belirler.
İki farklı soruyu ayırmak yararlıdır: Markanın sahibi kim olacak? ve Marka olarak hangi ad kullanılacak? Başvurunun gerçek kişi adına olması, marka adının mutlaka o kişinin ad ve soyadı olmasını gerektirmez.
Başvuru sahibi ile marka adı arasındaki fark
Tablonun tamamı için yana kaydırın →
| Durum | Hak sahibi seçimi | İşaret bakımından incelenecek konu |
|---|---|---|
| Tek başına yeni bir ürün geliştiren girişimci | Gerçek kişi adına başvuru düşünülebilir | Ürünün marka adı ve ürün kapsamı |
| Kendi adıyla eğitim veren kişi | Gerçek kişi veya faaliyet yapısına göre şirket | Kişi adının hizmetleri ayırt etmesi ve önceki haklar |
| Bir şirketin ortakları tarafından geliştirilen marka | Şirket sahipliği ve ortaklar arasındaki karar netleştirilmeli | Marka örneği ve şirketin gerçek faaliyetleri |
| Takma adla içerik üreten kişi | Sahiplik ve sözleşmeler birlikte değerlendirilir | Takma ad, önceki markalar ve sunulan hizmetler |
Bu tablo vergi yükümlülüklerini veya mesleki faaliyet izinlerini belirlemez. Marka sahibi olmak ile belirli bir ticari ya da mesleki faaliyeti yürütmeye yetkili olmak farklı konulardır.
Kendi adınız otomatik olarak tescil edilir mi?
Kişi adları marka olabilir; ancak adınız olması, önceki haklar ve ayırt edicilik incelemesini ortadan kaldırmaz. Başkasının kişi adını, fotoğrafını veya telif hakkını içeren başvurular da hak sahibinin itirazıyla karşılaşabilir. Kanun’un 4 ve 6. maddeleri bu ayrımı içerir.
Örneğin, varsayımsal bir eğitmenin ad ve soyadı daha önce benzer eğitim hizmetleri için marka konusu olmuşsa yalnızca nüfus kaydına dayanarak sorunun çözüldüğü kabul edilemez. Buna karşılık kişinin kendisi için oluşturduğu bir takma ad da araştırılmadan güvenli sayılmaz. Ön tarama için marka araştırması yapılırken ad, soyad, birleşik yazımlar ve ayırt edici takma ad ayrı sorgulanabilir.
Şirket kurulmadan önce sahipliği planlama
Bir yazılım geliştiricisinin henüz şirket kurmadan marka başvurusu yaptığını düşünün. Marka gerçek kişi adına kaydedilirse ileride kurulan şirket, sırf o kişinin ortak olduğu şirket olduğu için kendiliğinden marka sahibi olmaz. Şirketin kullanımının ve olası devrin nasıl düzenleneceği ayrıca ele alınır. Lisans ile devir de farklı işlemlerdir: WIPO’nun açıklamasında devir sahipliğin aktarılması, lisans ise belirli koşullarla kullanım izni verilmesi olarak ayrılır.
Başka bir örnekte iki ortak marka için birlikte yatırım yapar, ancak dosya yalnızca birinin adına açılır. Ücretin ortak ödenmesi, sicildeki sahiplik bilgisinin iki kişi olduğu anlamına gelmez. Başvuru öncesi kararların yazılı olması; ortaklık sona ererse adın kullanımını, masrafları ve olası devri tartışmayı kolaylaştırır.
Hazırlık kontrol listesi
- Başvuru sahibinin adı, kimlik bilgileri ve iletişim bilgileri doğrulandı mı?
- Marka kişisel faaliyet için mi, mevcut veya kurulacak şirket için mi geliştiriliyor?
- Ad, takma ad, imza veya logo seçeneklerinden hangisi başvurulacak işaret?
- İşareti tasarlayan kişiyle kullanım hakları net mi?
- Eğitim, danışmanlık, ürün satışı gibi faaliyetler ayrı ayrı yazıldı mı?
- Başvuru ve sonraki bildirimleri kimin takip edeceği belli mi?
Faaliyetiniz içerik üretmekse içerik üreticisi marka rehberi, kapsam hazırlığında ise marka sınıfları rehberi kullanılabilir. Başvuru bütçesini resmî ücret ve hizmet kalemlerini ayırarak oluşturun.
Sık sorulan sorular
Kişisel marka için tanınmış veya ünlü olmak gerekir mi?
Hayır. Olağan başvurunun koşulu takipçi sayısı ya da ün değildir. Seçilen işaretin tescil koşullarını karşılaması ve ilgili mal veya hizmetlerin belirlenmesi gerekir.
Markayı adıma alırsam bütün işlerim korunur mu?
Hayır. Hak sahibinin kişi olması kapsamı sınırsız yapmaz. Başvuruda belirtilen işaret, mal ve hizmetler ile hukuki benzerlik değerlendirmesi önemlidir.
Şirket kurunca yeni başvuru zorunlu mu?
Her durumda aynı çözüm gerekmez. Mevcut kaydın devri veya kullanımın lisansla düzenlenmesi gibi seçenekler, sahiplik ve faaliyet planına göre değerlendirilir. Şirket kuruluşu tek başına sicildeki sahibi değiştirmez.
Gerçek kişi adına başvuru nasıl başlatılır?
Önce sahiplik ve faaliyet listesini netleştirin; ardından seçilen işaretle marka başvurusunu hazırlayın. Dosyanın gerçek kişi adına açıldığını başvuru özetinden kontrol edin.