Bir markanın sicilde görünmesi, süresiz olarak kullanılmadan tutulabileceği anlamına gelmez. Tescilinden itibaren beş yıl içinde haklı neden olmadan Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilen marka, talep üzerine iptal edilebilir. Ancak beş yılın dolması markayı kendiliğinden sicilden silmez; ilgili kişinin başvurusu ve dosyanın incelenmesi gerekir.
Yeni iptal taleplerinde başvuru mercii TÜRKPATENT’tir. Marka sahibi bakımından en önemli konu, kullanımın varlığını zamanında ve ilgili mal veya hizmetlerle bağlantılı belgelerle gösterebilmektir. Bu rehber, 30 Eylül 2026 itibarıyla 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ve yürürlükteki uygulama yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır.
Beş yıl hangi tarihten başlar?
SMK m.9 bakımından başlangıç, markanın tescil tarihidir. Başvuru tarihi, şirketin kuruluş tarihi veya internet alan adının satın alındığı tarih bunun yerine kullanılamaz. İlk beş yılda ciddi kullanım bulunmaması ile daha önce kullanılan markanın kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilmesi, ayrı olasılıklardır.
Başvuru öncesinde sicil kaydındaki tescil tarihi, güncel hak sahibi ve koruma kapsamı birlikte incelenmelidir. Yönetmelik m.30/A, kullanmama gerekçesine dayalı taleplerde markanın talep tarihinde Türkiye’de en az beş yıldır tescilli olmasını arar. Tarih hesabı sınırdaysa birkaç günlük varsayımla işlem yapılmamalıdır.
Beş yıllık eşik her marka uyuşmazlığının ortak bekleme süresi değildir. Önceki hakla çatışma veya kötüniyet nedeniyle hükümsüzlük farklı hükümlere dayanır. Bu ayrım için markada hükümsüzlük ve iptal farkını inceleyebilirsiniz.
Ciddi kullanım neyi gösterir?
İncelemenin konusu, markanın sicilde bulunması veya işletmenin genel olarak faaliyette olması değil, tescil kapsamındaki belirli ürün ya da hizmetlerde Türkiye’de nasıl kullanıldığıdır. Deliller; kullanımın zamanını, yerini, kapsamını, niteliğini ve markanın kullanıldığı biçimi birlikte açıklamalıdır.
Her sektör için geçerli tek bir asgari satış adedi veya fatura tutarı yoktur. Belgeler somut ticari faaliyetin yapısı içinde değerlendirilir. Örneğin yalnızca şirket unvanının yazdığı bir fatura, faturadaki ürünün dava konusu marka altında satıldığını her zaman tek başına açıklamaz. Ürün kodu, ambalaj, katalog ve satış kaydı arasındaki bağın gösterilmesi gerekebilir.
SMK m.9 ayrıca şu kullanımları da kapsar:
- Markanın ayırt edici karakteri değişmeden farklı unsurlarla kullanılması.
- Markanın yalnız ihracat amacıyla mal veya ambalaj üzerinde kullanılması.
- Marka sahibinin izniyle üçüncü kişiler tarafından kullanılması.
Bu nedenle logodaki her küçük değişiklik kullanımı geçersiz kılmaz; ancak değişikliğin markanın ayırt edici karakterine etkisi ayrıca değerlendirilir. Distribütör veya lisans alanın kullanımında da izin ilişkisi ve gerçek faaliyet arasındaki bağlantı açıklanmalıdır.
Kullanım delilleri nasıl hazırlanır?
Yönetmeliğin m.30 ve m.30/A hükümleri, delilin okunabilir ve iddiayla ilişkilendirilmiş olmasını gerektirir. Çok sayıda belgeyi açıklamasız yüklemek yerine, hangi belgenin hangi mal veya hizmetin hangi dönemdeki kullanımını gösterdiği belirtilmelidir.
Tablonun tamamı için yana kaydırın →
| Belge grubu | Açıklanması gereken bağlantı |
|---|---|
| Fatura, sipariş ve teslim kayıtları | Tarih, ürün veya hizmet, miktar ve markayla ilişki |
| Ambalaj, etiket ve katalog | Kullanılan işaret, ürün çeşidi ve belgenin dönemi |
| İnternet sitesi ve çevrim içi satış kayıtları | Tarihli içerik, Türkiye bağlantısı ve gerçek satış/hizmet ilişkisi |
| Reklam ve tanıtım evrakı | Markanın hangi ürün veya hizmet için, nerede ve ne zaman tanıtıldığı |
| Lisans veya dağıtım belgeleri | İzinli kullanıcının kimliği ile fiilî kullanım arasındaki bağ |
Bir internet sayfasının bugün alınmış ekran görüntüsü, yıllar önceki kullanımı kendiliğinden kanıtlamaz. Belgenin tarihi ve gösterdiği olay birbirinden ayrılmalıdır. Yine yalnızca sosyal medya hesabının açılmış olması, tüm tescil kapsamının kullanıldığını göstermez.
Pratik dosyalama önerisi: Belgeleri yıl ve mal/hizmet grubuna göre ayırın. Ayrı bir listede belge numarasını, tarihini ve ispatladığı hususu yazın. Ürün numunesi yerine yönetmelikte öngörülen şekilde yeterli çözünürlüklü, renk özelliklerini gösteren fotoğraflar hazırlayın. Sunum kolaylığı için yapılan bu düzenleme, belgenin gerçekte bulunmayan bir içeriği kanıtladığı anlamına gelmez.
Güncel bir yargı kararı deliller hakkında ne söylüyor?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 29.04.2026 tarihli, E.2025/4970, K.2026/2462 sayılı kararında kullanmama nedeniyle iptal uyuşmazlığı incelendi. Alt derece değerlendirmesinde, dosyadaki iki faturadan birinin dava tarihinden sonra düzenlenmesi, diğerinin ise dava tarihine çok yakın ve sınırlı tutarlı olması; başka yeterli kullanım delili bulunmamasıyla birlikte ele alındı. Yargıtay, somut uyuşmazlıkta verilen iptal kararını yerinde bulan bölge adliye mahkemesi kararını onadı.
Bu karar, “iki fatura her zaman yetersizdir” veya “şu tutarın üzerindeki satış yeterlidir” biçiminde genel bir rakamsal kural koymaz. Belgenin tarihinin, konu markayla bağının ve dosyanın bütününün önemini gösterir. Kararın tam metni.
Karar, 10 Ocak 2024 öncesinde açılmış bir mahkeme dosyasına ilişkindir. Dolayısıyla günümüzde yeni iptal talebinin doğrudan mahkemeye yapılacağı sonucuna dayanak oluşturmaz.
TÜRKPATENT’e kim, nasıl başvurabilir?
SMK m.26 uyarınca ilgili kişiler iptal isteyebilir. Talep, sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye veya hukuki halefine yöneltilir. İnceleme sırasında hak sahipliği değişirse işlemler sicilde görünen yeni hak sahibiyle devam eder.
Başvuru hazırlığında şu sıra izlenebilir:
- Markanın tescil numarasını, sahibini ve güncel durumunu doğrulayın.
- İptalini istediğiniz mal veya hizmetleri somut olarak belirleyin.
- Kullanmama gerekçesini diğer iptal sebeplerinden ayırın.
- Daha önceki bir tarihten etki doğması isteniyorsa bu tarihi açıkça talebe yazın ve dayanağını hazırlayın.
- Talep formunu, gerekli bilgileri ve ödeme kaydını tamamlayın.
Yönetmelik m.30/A’ya göre her iptal talebi tek bir tescilli marka için yapılır. Başvurunun gerekli şekil veya bilgi şartlarını taşımaması halinde eksikliğin giderilmesi için bir ay verilir; tamamlanmazsa talep reddedilir. Bu, eksik dosyayla başvurmayı güvenli bir yöntem hâline getirmez.
Kullanmama iddiasında marka sahibinden kullanım veya haklı neden delili istenir. Buna karşılık yaygın ad hâline gelme ya da yanıltıcı kullanım gibi başka gerekçeler de ileri sürülüyorsa bunların bilgi ve belgeleri ayrıca hazırlanmalıdır.
Marka sahibine gelen bildirime ne kadar sürede cevap verilir?
Cevap ve delil sunma süresi bir aydır. Bu bir aylık süre içinde istenirse Kurum bir aya kadar ek süre verir. Ek süre kendiliğinden işlemez. Yönetmelik m.30/A, süresinde sunulmayan cevap ve delillerin dikkate alınmayacağını düzenler.
Kurum gerekli gördüğünde taraflardan ek bilgi, belge veya açıklama için ayrıca bir aylık süre verebilir. Bu ihtimal, ilk delil sunma süresini kaçırmayı telafi edecek genel bir hak olarak görülmemelidir.
Bildirim alan işletme önce tebliğ kaydını ve son günü kontrol etmeli, ardından hangi ürün ve hizmetlerin hedef alındığını belirlemelidir. Muhasebe, satış ve pazarlama kayıtları farklı kişilerdeyse belge toplama işi son haftaya bırakılmamalıdır.
Talebi öğrenince yeniden satışa başlamak yeterli olur mu?
SMK m.26/4, beş yıllık sürenin dolmasıyla talep tarihi arasında yeniden ciddi kullanıma başlanmasını dikkate alır. Ancak iptal talebi yapılacağı düşünülerek gerçekleştirilen, talep öncesindeki son üç aylık kullanım dikkate alınmaz.
Buradaki kural, son üç ayda gerçekleşen her satışın otomatik olarak geçersiz sayılması değildir. Kullanımın iptal talebi beklentisiyle yapılıp yapılmadığı ve gerçek ticari niteliği önem taşır. Geçmişteki kullanımı belgelemek yerine son anda sembolik işlem yaratmaya dayanmak, dosyanın temel sorununu çözmeyebilir.
Haklı bir kullanmama nedeni ileri sürülecekse yalnız “işler iyi gitmedi” şeklinde genel bir açıklamayla yetinilmemeli; engelin niteliği, ilgili dönem ve kullanımla bağlantısı somutlaştırılmalıdır. Her ekonomik veya işletmesel güçlük otomatik olarak haklı neden kabul edilmez.
İptal bütün sınıfları kapsar mı?
Hayır. İptal nedeni yalnız bazı mal veya hizmetlerle ilgiliyse kısmi iptal gündeme gelir. Marka örneği değiştirilerek iptal kararı verilemez. Ayrıca yönetmelik m.30/A/10 uyarınca benzer mal veya hizmetlere kendiliğinden genişletilen bir iptal kararı kurulamaz.
Varsayımsal olarak bir işletme aynı markayı hem kahve ürünleri hem kafe hizmetleri için tescil ettirmiş olabilir. Kafe işletmesinin faaliyetiyle ilgili kayıtlar, paketli kahve ürünlerindeki kullanımı ayrıca açıklamak gereğini ortadan kaldırmaz. Hangi kapsamın korunduğu, kayıt ve delil bazında değerlendirilir.
Karar hangi tarihten itibaren etkili olur?
Kural olarak iptal, talebin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren sonuç doğurur. İptal nedeninin daha önce oluştuğu ileri sürülüp talep edilmişse, o tarihten itibaren etkili olmasına karar verilebilir. Bu tarih başvuruda açıkça belirtilmelidir; geriye etki otomatik değildir.
SMK m.27’de geçmişte uygulanmış sözleşmeler ve kesinleşip uygulanmış bazı kararlar bakımından istisnalar bulunur. Bu nedenle iptal, geçmişte ödenmiş her bedelin kendiliğinden geri alınacağı anlamına gelmez.
İptal ücreti de tek bir hizmet bedelinden ibaret değildir. Yönetmelik m.30/B’de Kurum ücreti ve emanet hesabında tutulacak ücret ayrı kalemlerdir. Emanet tutarının kime ödeneceği, talebin tümden kabulü, tümden reddi veya kısmen kabulü durumuna göre değişir. Başvuru günündeki tutarlar resmî işlem ücretlerinden kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular
Beş yıl dolunca marka otomatik olarak boşa çıkar mı?
Hayır. İptal için talep ve değerlendirme gerekir. Sicilin güncel durumu ve başka haklar incelenmeden markayı serbest kabul ederek kullanıma geçilmemelidir.
Markayı devralırsam beş yıllık süre yeniden başlar mı?
Sırf hak sahibinin değişmesi ilk tescil tarihini değiştirmez. Devir kararı verirken önceki kullanım kayıtlarının erişilebilirliği de incelenmelidir; yalnız devir belgesine güvenilmemelidir.
İptal ile kullanmama savunması aynı işlem mi?
Hayır. Örneğin bir yayıma itirazda, şartları varsa karşı tarafın kullanımını ispatlamasını istemek SMK m.19/2 kapsamındadır. Bu inceleme tek başına o markayı sicilden kaldıran bir iptal kararı değildir.
Süreç kesin olarak kaç ayda biter?
Her dosya için sabit sonuç tarihi verilemez. Bildirimler, deliller, ek açıklamalar ve karara itiraz aşamaları süreyi etkiler. Kurumun ilk kararına karşı SMK m.20’deki iki aylık gerekçeli itiraz süresi ayrıca izlenmelidir.
Dosyanız için ilk değerlendirmede ne gerekir?
Marka tescil numarası, son bildirim ve tebliğ tarihi, hedef alınan mal/hizmetler, kullanımın başladığı veya kesildiği dönem ile elinizdeki delil grupları başlangıç için yeterli bir çerçeve sağlar. Böylece önce süre ve kapsam değerlendirilir; ardından belge eksikleri belirlenir.
Marka işlemleriniz hakkında iletişime geçin. Marka sahibinin uzun vadeli kayıt düzeni için kullanım, izleme ve yenileme planını da inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar ve güncellik
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu: m.9, 19/2, 20–21, 26–27, geçici m.4 ve m.192.
- Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik: m.30, 30/A ve 30/B. İdari iptal usulüne ilişkin ek maddeler 15 Mart 2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
- TÜRKPATENT marka bilgi ve başvuru belgeleri.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 29.04.2026, E.2025/4970, K.2026/2462.
Tam metni incelenen kararlar ve resmî mevzuat esas alınmıştır. Somut dosyada uygulanacak süre, delil ve talep kapsamı ayrıca değerlendirilir.